İçindekiler

Anlaşmalı Boşanma Sonrası Eski Eşler Yeniden Dava Açabilir mi?

Anlaşmalı boşanma; eşlerin evlilik birliğinden doğan uyuşmazlıkları büyük ölçüde çözdüğü, taraf iradelerine dayanan ve hukuken bağlayıcı sonuçlar doğuran bir boşanma türüdür. Boşanma protokolü mahkeme tarafından onaylanıp karar kesinleştikten sonra taraflar açısından önemli ölçüde kesin hüküm etkisi doğar.

Bununla birlikte hayatın olağan akışı içinde ekonomik koşulların değişmesi, çocukların ihtiyaçlarının farklılaşması veya evlilik sürecine ilişkin bazı hususların sonradan ortaya çıkması gibi nedenlerle eski eşler arasında yeniden dava açılması mümkündür.

Bu yazıda anlaşmalı boşanma sonrasında hangi davaların açılabileceği ve hangi taleplerin genel olarak reddedileceği başlıklar halinde ele alınmaktadır.

Anlaşmalı Boşanma Sonrası Açılabilecek Davalar

1. İştirak Nafakası Davası

İştirak nafakası, velayet hakkı kendisine verilmeyen ebeveynin müşterek çocuğun bakım, eğitim ve yaşam giderlerine katılmasını sağlayan nafaka türüdür. Hukuki niteliği gereği iştirak nafakası ebeveynlerin değil, doğrudan çocuğun hakkıdır.

Bu nedenle anlaşmalı boşanma protokolünde iştirak nafakası talep edilmemiş olsa dahi sonradan dava açılması mümkündür.

İştirak nafakası bakımından açılabilecek davalar şunlardır:

Nafaka hiç hükmedilmemişse iştirak nafakası talep edilmesi
Nafaka miktarı yetersiz kaldıysa artırılması
Nafaka borçlusunun gelirinde ciddi düşüş varsa indirilmesi
Çocuğun ihtiyaçlarının veya tarafların ekonomik durumunun değişmesi nedeniyle yeniden düzenlenmesi

Burada temel ölçüt çocuğun üstün yararıdır.

2. Yoksulluk Nafakasının Artırılması, Azaltılması veya Kaldırılması

Taraflar anlaşmalı boşanma protokolünde yoksulluk nafakası konusunda anlaşmış ve mahkeme bu anlaşmayı uygun bulmuş olsa bile nafaka miktarı mutlak ve değişmez değildir.

Aşağıdaki hallerde nafakanın yeniden düzenlenmesi için dava açılabilir:

Nafaka borçlusunun gelirinde önemli ölçüde azalma meydana gelmesi
Nafaka alacaklısının ekonomik durumunun iyileşmesi
Nafaka miktarının enflasyon veya yaşam koşulları nedeniyle yetersiz kalması
Nafakanın kaldırılmasını gerektiren kanuni şartların oluşması

Bu kapsamda nafakanın artırılması, azaltılması veya tamamen kaldırılması talep edilebilir.

3. Mal Rejimi (Mal Paylaşımı) Davası

Mal paylaşımı anlaşmalı boşanmanın zorunlu unsurlarından biri değildir. Taraflar mal rejimi konusunda anlaşabilir, bu konuyu tamamen çözüme kavuşturabilir veya haklarını saklı tutarak ileride dava açmayı tercih edebilirler.

Protokolde:

Mal paylaşımı yapılmamışsa
“Mal rejimine ilişkin haklarımız saklıdır” şeklinde bir kayıt varsa

boşanma kararının kesinleşmesinden sonra mal rejimi tasfiyesi davası açılması mümkündür.

4. Velayetin Değiştirilmesi ve Kişisel İlişkinin Yeniden Düzenlenmesi

Velayet ve çocukla kişisel ilişki düzenlemeleri kesin hüküm niteliğinde değildir. Çocuğun üstün yararı gerektirdiği sürece her zaman yeniden değerlendirilmesi mümkündür.

Bu kapsamda açılabilecek davalar şunlardır:

Velayetin değiştirilmesi
Çocukla kişisel ilişkinin artırılması veya azaltılması
Görüşmenin kaldırılması
Görüşmenin uzman eşliğinde veya belirli merkezlerde yapılması
Ortak velayetin kaldırılması ve tek ebeveyne verilmesi

Bu tür davalarda mahkemelerin temel kriteri çocuğun fiziksel, psikolojik ve sosyal gelişimi olmaktadır.

5. Sonradan Öğrenilen Kusura Dayalı Tazminat Davası

Anlaşmalı boşanma protokolünde taraflar birbirlerinden maddi veya manevi tazminat talep etmediklerini beyan etmiş olabilirler. Ancak boşanma sonrasında evlilik birliği içinde saklanan ve boşanma iradesini etkileyebilecek nitelikte ağır bir kusur öğrenilirse tazminat talebi gündeme gelebilir.

Örneğin:

Aldatma
Gizli ilişki veya gizlenen yaşam
Kişilik haklarına yönelik ağır ihlaller
Evlilik sürecinde saklanan önemli olaylar

Bu tür durumların somut delillerle ispatlanması halinde kusura dayalı tazminat davası açılması mümkündür.

Anlaşmalı Boşanma Sonrası Genel Olarak Açılamayacak Davalar

Anlaşmalı boşanma protokolü tarafların serbest iradesiyle imzaladığı ve mahkemece onaylanan bir sözleşme niteliği taşıdığından bazı talepler sonradan ileri sürülemez.

Genel olarak açılamayacak davalar şunlardır:

Boşanma kararının iptali veya boşanmadan vazgeçildiği iddiası
Protokolde açık feragat varken keyfi şekilde tazminat talep edilmesi
Ziynet veya ev eşyalarından açıkça vazgeçilmişken sonradan talepte bulunulması
Taraflar arasında mal paylaşımı yapılmışsa yeniden paylaşım istemi

Bu tür talepler çoğunlukla kesin hüküm ve sözleşmeye bağlılık ilkesi gereği reddedilmektedir.

Sonuç

Anlaşmalı boşanma protokolü taraflar açısından bağlayıcı olsa da boşanma sonrası yaşam koşullarının değişmesi veya çocuğun menfaatinin gerektirmesi halinde eski eşler arasında yeniden dava açılması mümkündür.

Özellikle:

Çocukla ilgili düzenlemeler
Nafaka miktarları
Mal rejimi konusunda saklı tutulan haklar
Sonradan ortaya çıkan ağır kusurlar

eski eşler arasında yeni uyuşmazlıkların doğmasına ve dava açılmasına neden olabilir.

Bu nedenle anlaşmalı boşanma protokolü hazırlanırken tarafların hak ve yükümlülüklerini tüm yönleriyle değerlendirmesi, ileride telafisi güç hak kayıplarının önüne geçilmesi açısından büyük önem taşımaktadır.